11.01.2022

Ekspert: Odpoczynek seniorów. Czy potrzebny jest im w życiu?

Utarło się stwierdzenie, że skoro osoby starsze skończyły aktywność zawodową i są już na emeryturze, mają mnóstwo czasu wolnego i wobec tego na pewno nie brakuje im odpoczynku. To mit – seniorom potrzeba więcej czasu na relaks i regenerację, a w obecnym czasie szczególnie. Co więcej, jako bliscy krewni seniora powinniśmy czuć się zobowiązani do zatroszczenia się o jego wypoczynek.

Obowiązków nie brak, sił jednak niewiele

Osoby w starszym wieku mając cały bagaż życia za sobą, są już zmęczone i zdrowotnie osłabione, co sprawia że wiele czynności życia codziennego, które nadal kontynuują, zabiera im więcej energii i czasu niż ludziom młodym. Ponadto – wraz z pogorszeniem zdrowia – pojawiają się nowe aktywności, które osoby te muszą wykonywać, niekiedy regularnie – choćby zaopatrywanie się w leki czy systematyczne uczęszczanie na wizyty lekarskie. Także i poza sferą zdrowotną, osoby starsze nadal mają też dużo zwyczajnych obowiązków, np. w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego, niekiedy także ogrodu, pracy na działce, troski o rośliny i zwierzęta domowe. Dotyczy to także tych samotnych osób starszych. Bywa, że niektóre z nich po śmierci czy odejściu życiowego partnera lub wyprowadzeniu dorosłych już dzieci zostają same w relatywnie dużym jak na własne możliwości lokum, który trzeba – nie tylko w sensie finansowym – utrzymać. Wiele z tych osób robi to samodzielnie, a często ograniczone środki lub inne powody sprawiają, że nie korzystają w tym z zewnętrznej pomocy.

Babcia – najlepsza opieka dla dziecka – wnuków

Do tego, w przypadku części seniorów dochodzi mniejsze lub większe zaangażowanie w opiekę nad wnukami, jeśli się ich doczekali. W Polsce, gdzie wciąż dostęp do opieki żłobkowej jest w wielu miejscach kraju niedostępny lub trudno dostępny, to zaangażowanie babć i dziadków ma duże znaczenie, a dla nich samych bywa nie tylko radością, ale i wysiłkiem. Niemniej trudne i obciążające fizycznie oraz psychicznie, a również nieobce wielu współczesnym seniorom i seniorkom jest doświadczenie opieki czy intensywnego wsparcia wobec swoich bliskich, np. schorowanego, niesprawnego małżonka czy sędziwego rodzica, w jeszcze późniejszej fazie jesieni życia. Niska sprawność i stan zdrowia jednego z domowników często nie tylko dostarcza dodatkowych obowiązków opiekuńczo-wspierających wobec innych, często też leciwych już osób (np. współmałżonków), ale sprawia, też że to na ich barkach w większym stopniu zaczyna spoczywać wiele innych obowiązków codziennego życia. Wszystko to sprawia, że życie seniorów wcale nie jest swobodne jakby się mogło młodszym osobom wydawać na pierwszy rzut oka.

Zapracowany jak… senior

Można też dodać, że pewna – choć statystycznie niewielka – grupa osób po 65 roku życia nadal jest aktywna zawodowo (według Eurostatu w 2019 roku – 3,2% kobiet w wieku 65+ było zatrudnionych i 8,7% mężczyzn)[1]. W rzeczywistości zapewne pracuje większa część, możliwe, że badania nie uwzględniły wszystkich form zatrudnienia.

Seniorowi należy się wypoczynek

Niezależnie – czy senior jest już całkiem poza rynkiem pracy, a także poza częścią wymienionych wyżej powinności (choćby opiekuńczych), powinniśmy pomyśleć o jego odpoczynku, a raczej – wypoczynku. Nawet, gdy dana starsza osoba popadnie w swoistą bierność czy wręcz apatię, a jej życie staje się monotonne, nierzadko spędzone przed telewizorem, wszak jej również przydałby się odpoczynek, może nawet bardziej niż pozostałym. Bierność powiązana z pewną izolacją i osamotnieniem stanowią okoliczności, które mocno forsują nasze zdrowie fizyczne i psychiczne, co też zwykle źle wpływa na jakość życia. Sprawiają, że coraz bardziej zaczyna nam brakować energii życiowej. Nieraz nawet to właśnie ten bierny, siedzący tryb życia w czterech ścianach staje się jeszcze bardziej męczący niż życie w pełni, aktywne, na zewnątrz i wśród ludzi. W czasie pandemii chyba wszystkie generacje poniekąd mogły się o tym nieco przekonać.

Z powyższych powodów, o odpoczynku osób starszych powinniśmy myśleć na poważnie – zarówno o odpoczynku od różnych „niewidocznych” i niedocenianych aktywności około domowych, jak i o odpoczynku od dotykającej część osób starszych apatii, rezygnacji, wyłączenia z aktywnego życia.

Próbując stworzyć warunki do takiego odpoczynku, trzeba oczywiście podejść do sprawy w sposób indywidualny, z poszanowaniem jednostkowych preferencji czy przyzwyczajeń danej osoby w starszym wieku. Ze względów zdrowotnych, szczególnie pożądany jest odpoczynek do pewnego stopnia aktywny, co nie zawsze musi oznaczać intensywnej aktywności sportowej. W przypadku każdej osoby, a zwłaszcza osoby starszej, która od lat sportu nie uprawiała, wymagane jest dobranie aktywności adekwatnie do indywidualnych możliwości zdrowotnych, ale też psychospołecznych. Są jednak aktywności wypoczynkowe dość uniwersalne i bezpieczne, jak choćby spacery (tę aktywność wg wyników badań praktykuje w miarę regularnie mniej niż połowa seniorów). Mimo dużej dostępności i prostoty nie dla wszystkich osób starszych jest to opcja wypoczynku, której mogą ot tak spróbować, np. z uwagi na trudności z utrzymaniem równowagi. Dobrze jest zaproponować swoje towarzystwo lub zaproponować wybranie się gdzieś wspólnie, np. w jakieś atrakcyjne miejsce. Czas wspólnego relaksu i spędzania czasu wolnego w formie rekreacyjnej, towarzyskiej, kulturalnej może dać dłuższe chwile wytchnienia dla starszej osoby strapionej różnymi troskami i smutkami (nie tylko) doby pandemii. Dobrym pomysłem może okazać się park, ogród botaniczny, czy grota solna.

Można też zaproponować wspólny wyjazd, jeśli mamy do czynienia z bliską osobą, lub pomóc jej w zrealizowaniu (w tym organizacji czy dostarczeniu transportu) i sfinansowaniu wypoczynku w formie wyjazdowej do któregoś z uzdrowisk. Pobyty w sanatoriach mogą być sfinansowane ze środków publicznych na różnych zasadach (za pośrednictwem NFZ, ZUS, KRUS czy PFRON)[2] lub realizowane na warunkach komercyjnych, odpłatnie. Niektórzy preferują te ostatnie rozwiązanie jako te dające większą swobodę i pole wyboru, możliwość doboru czasu i miejsca pobytu, aczkolwiek nie dla wszystkich jest to cenowo dostępna opcja.

Tego typu wczasy nie są organizowane wyłącznie w sezonie letnim, lecz przez cały rok. Wyjazdy poza wakacyjnym sezonem mają ten plus, że w kurortach wypoczynkowych czy uzdrowiskowych są wówczas mniejsze tłumy, jest spokojniej i ciszej, i zwykle są niższe ceny pobytu. We wczesnych fazach jesieni, kiedy aura na zewnątrz bywa jeszcze łaskawa, lub później, gdy pogoda bywa coraz mniej przyjazna, warto rozważyć pobyty z pakietami zabiegowymi, rehabilitacyjnymi i leczniczymi oraz z ofertą rekreacyjną, możliwą do wykorzystania także bez konieczności spędzania czasu na zewnątrz. Przy czym należy pamiętać, by osoba starsza korzystając z różnych udogodnień była wystawiona na jak najmniejsze ryzyko zachorowania i nie odczuwała dyskomfortu wynikającego z obaw o własne zdrowie i bezpieczeństwo.

Podsumowując: kwestie wypoczynku pro-zdrowotnego seniorów, zarówno w miejscu zamieszkania jak i w ramach wyjazdów, współcześnie wydają się jeszcze ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Dobrze zorganizowany wypoczynek, adekwatnie dopasowany do indywidualnych potrzeb, możliwości i upodobań starszego krewnego seniora, może okazać się czynnikiem poprawiającym jakoś jego życia. Pozwoli odetchnąć, przeżyć coś nowego, wzmocnić szeroko pojętą odporność, co jest kluczowe dla osób w dojrzałym wieku.

dr Rafał Bakalarczyk

Ekspert Instytutu Polityki Senioralnej

[1]Opracowanie_Wykorzystanie-zawodowego-potencjalu-starszych-pokolen_KWIECIEN_2021.pdf (dialogkig.pl), s.11

[2]Wyjazd do sanatorium ze skierowania NFZ (spasanatoria.pl)

05.01.2022
Jaki prezent na Dzień Babci i Dziadka 2022. Rozwiąż test i dopasuj najlepszy upominek
Jaki prezent na Dzień Babci i Dziadka 2019
18.05.2019
Sprawdzone telefony dla seniora na Dzień Babci i Dziadka [2022 - aktualizacja]

Bądźmy w kontakcie

Odwiedź nas na Facebooku
Opłaca się zostać z nami na dłużej!
Zapisz się na nasz newsletter
Zero spamu, tylko ciekawe treści

Dziękujemy za zapisanie się na nasz newsletter!